Gallery

Điện ảnh Việt: thiếu tầm hay thiếu tiền?

Hạnh Ly
http://www.bbcvietnamese.com
Cập nhật: 09:19 GMT – thứ sáu, 14 tháng 10, 2011

Điện ảnh Việt Nam đang bị cho là thiếu kịch bản
Nhân dịp Liên hoan phim tại London, BBC Việt ngữ có cuộc trò chuyện về vấn đề kịch bản với đạo diễn Phi Tiến Sơn, đạo diễn, NSND Đặng Nhật Minh, nhà biên kịch Nguyễn Hồ, và Jaimie Maxtone-Graham, một nhà quay phim, đạo diễn hình ảnh có nhiều năm kinh nghiệm tại Hollywood, hiện đang sống và làm việc tại Việt Nam.

1. Tình trạng thiếu kịch bản và xu hướng Việt hóa các kịch bản phim nước ngoài: Tiền và cơ chế kiểm duyệt chỉ là cái cớ?

Đạo diễn Phi Tiến Sơn: Tôi nghĩ là đây là vấn đề liên quan đến nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên nhân vừa nêu tôi cho là không đúng lắm.
Nguyên nhân chính là tài năng.
Hiện nay sự phát triển văn học nghệ thuật của chúng ta nói chung còn hạn chế. Mà điện ảnh, trước hết là kịch bản phải được bắt nguồn từ nền văn học vững chắc, và nền văn học của chúng ta cũng đầy khó khăn cho nên về mặt tài năng con người chúng ta chưa có đủ khả năng làm được những kịch bản hay.
Lý do con người chứ không phải là tiền nong hay cơ chế gì ở đây.

Đạo diễn Đặng Nhật Minh: Lý do chính là chúng ta không có những người viết kịch bản chuyên nghiệp, không có những người tâm huyết ấp ủ những điều sâu xa để viết lên trang giấy những kịch bản rung động người xem.
Thứ hai là nhu cầu về phim truyền hình quá lớn. Theo tôi được biết là hiện nay mỗi năm sản xuất 7000 tập phim truyền hình, lấy đâu ra người mà viết được nên dẫn tới tình trạng họ làm cho nhanh, làm cho kịp thời để phát sóng, bí thì lấy luôn chuyện của nước ngoài làm cho xong, cho đơn giản.
Còn kiểm duyệt thì chẳng có gì ghê gớm cả. Hồi này tất cả các phim đều không động chạm gì đến xã hội. Gọi là nhạy cảm toàn những chuyện tình yêu tay đôi tay ba, có vướng chăng thì là những cảnh sex mạnh quá thì người ta yêu cầu bớt bớt đi.

Nhà biên kịch Nguyễn Hồ: Thực ra nói thiếu hay thừa cũng chỉ là một cách nói, nhưng bản chất của vấn đề kịch bản ở Việt Nam hiện nay có lẽ là chất lượng. Kịch bản đó được các nhà sản xuất chấp nhận như thế nào và khâu sản xuất có chuyên nghiệp hay không. Thực ra không chỉ là vấn đề kịch bản mà còn liên quan tới rất nhiều vấn đề khác.
Phim truyền hình có thể tạm chia làm hai loại: dòng giải trí và dòng VTV là dòng phim chính luận. Hai dòng này được người xem đánh giá rất khác nhau. Có một bộ phận người xem thích dòng phim chính luận, đặc biệt là khán giả phía Bắc, còn dòng phim giải trí được một bộ phận khán giả khác chấp nhận, đặc biệt là khá giả trẻ.
Nhưng tiêu chí là thế nào, phim giải trí tránh né hiện thực xã hội, còn phim chính luận cũng nói được một mặt nào đó của hiện thực xã hội nhưng cũng chỉ một phần nào có thể nói thôi, nên những vấn đề xã hội đang bức xúc không được đề cập một cách thấu đáo nên cũng mất hấp dẫn. Tôi cho đó là cái chính. Các nhà biên kịch có dám đề cập thẳng tới các vấn đề đó hay không.

Đạo diễn hình ảnh Jaimie Maxtone-Graham: Từ khi tôi chuyển tới Việt Nam tôi chưa thực sự làm việc với bất kỳ nhà làm phim Việt Nam nào, tôi thậm chí còn chẳng theo dõi những phim đang chiếu rạp ở đây.
Thực lòng mà nói thì nó đã trở thành thứ mà tôi không còn quan tâm nữa, tôi không muốn tham gia cũng chẳng muốn làm việc cùng.

Ông Đặng Nhật Minh cho rằng các nhà điện ảnh cần nhìn lại mình
Tôi có xem phim của (Bùi Thạc) Chuyên và (Phan Đăng) Di và một số phim khác, nhưng tôi thấy họ đều thể hiện mình là người khác với bản thân chính họ, dường như họ đều đi theo chân của Trần Anh Hùng, có chút gì đó như bắt chước.
Nhưng ai cũng biết rằng cái gọi là nguyên bản cũng chẳng mang số lượng nhiều.
Ý tôi là cả trong điện ảnh và truyền hình nói chung, các phim vẫn thường sao chép đi sao chép lại những mẫu hình đã thành công ở đâu đó, vì đó là cách để làm tiền. Và dù sao thì đó cũng là động lực của chúng ta khi làm việc ở khắp nơi trên thế giới, ở Mỹ, châu Âu.
Tuy nhiên ở châu Âu cũng có phần khác biệt vì còn có rất nhiều phim được nhà nước tài trợ, thâm chí là được tài trợ xuyên biên giới, đặc biệt là phim truyện.

2. Theo một nhà biên kịch kỳ cựu từ thế hệ điện ảnh Cách Mạng, quá trình làm phim ở Việt nam cũng giống như một anh nông dân đi soạn cỗ, anh ta đã quen với việc soạn một mâm cỗ với giá một trăm ngàn đồng, nếu được cho mười triệu, anh vẫn chỉ dọn ra những món đó, chỉ có số lượng là nhiều lên thôi…

Đạo diễn Phi Tiến Sơn: Ý kiến về việc không có nhiều kinh phí để người ta yên tâm hoàn toàn tận tâm tận lực tập trung ngồi sáng tạo cũng là một lý do. Lý do thứ hai ngược lại về một anh nông dân không làm được một mâm cỗ tử tế vì đã quen với việc làm một mâm cỗ làng rồi cũng hết sức đúng.
Mà cuối cùng ra vẫn là vấn đề con người. Con người chúng ta cái tầm chưa tới thì dù có cho thêm tiền thì cũng không giải quyết được vấn đề bao nhiêu.

Đạo diễn Đặng Nhật Minh: Tôi thấy rằng những luận điệu mà cứ đổ lỗi thế này, đổ lỗi thế kia, tôi ở trong điện ảnh hàng chục năm nay tôi nghe mãi rồi. Nào là thiếu tiền, thiếu phương tiện, thiếu cái này thiếu cái kia, nhà nước cứ cho chúng tôi tiền nhiều vào rồi dứt khoát sẽ có phim hay, tôi nghe chán rồi.
Có một điều mà không ai nghĩ ra là chúng ta còn kém tài, lực chúng ta yếu quá, chúng ta không tâm huyết, không sâu sắc, không đam mê, không làm cái gì cho đến nơi đến chốn, đó là lỗi chính. Khi nào các nhà điện ảnh tự nhận lỗi chính mình thì lúc đó may ra mới biến chuyển được.
Nền điện ảnh Iran đó, một phim của họ làm thậm chí còn rẻ hơn phim Việt Nam bây giờ, phương tiện của họ cũng đâu có gì mà tại sao họ làm được những phim sâu sắc như vậy, làm thế giới kính nể như vậy, thì đâu phải do phương tiện, hoàn toàn không phải, tiền cũng không phải.
“Tôi thấy đối tượng của những bộ phim bây giờ chỉ chuyên về những khán giả mua vé dễ tính. Nó làm cho mục đích ban đầu của bộ phim còn thấp. Nên chọn những tiêu chí đỉnh cao để sáng tác và để làm phim.”
Nhà biên kịch Nguyễn Hồ
Làm sao kêu gọi các nhà điện ảnh Việt Nam đừng đổ lỗi khách quan. Đây là ý kiến hoàn toàn mang tính chất cá nhân của tôi, một đạo diễn đã gần 70 tuổi rồi, không đại diện cho ai cả.

Nhà biên kịch Nguyễn Hồ: Tôi cho rằng đó là những ý kiến thôi, nhưng vấn đề chủ yếu hiện nay của chất lượng phim truyền hình cũng như điện ảnh, là do chúng ta lúng túng trong việc xác định những tiêu chí nghệ thuật chuyên nghiệp nên quy trình sản xuất kể cả điện ảnh và truyền hình cũng chưa thật chuyên nghiệp.
Phim, kể cả điện ảnh và truyền hình không rõ là để nhắm vào đối tượng khán giả nào, tôi muốn nói đến khán giả nghiêm túc.
Tôi thấy đối tượng của những bộ phim bây giờ chỉ chuyên về những khán giả mua vé dễ tính. Nó làm cho mục đích ban đầu của bộ phim còn thấp. Nên chọn những tiêu chí đỉnh cao để sáng tác và để làm phim.
Một điều đáng làm là các quy trình chuyên nghiệp phải được tuân thủ nghiêm túc, thì các quy trình này lại bị các nhà sản xuất không coi trọng lắm.
Phim Việt Nam hiện nay vừa bị hành chính hóa lại vừa bị chi phối bởi định hướng thấp, nó đang rất lúng túng để tìm đường đến với nghệ thuật. Tôi cho là đây là một thực trạng.

Đạo diễn hình ảnh Jaimie Maxtone-Graham: Nếu muốn làm phim, chẳng cần phải xin phép ai, bạn cứ thế đi làm phim, và làm phim chẳng tốn bao nhiêu. Bạn có một cái máy quay, ghi hình vào thẻ nhớ, và cứ thế dùng đi dùng lại cái thẻ nhớ đó. Chi phí làm phim là gần như không có, cũng chẳng có rào cản nào, chỉ cần có nhân lực, có ý tưởng và bỏ ra công sức.
Bạn chẳng cần phải hỏi xin các nhà chức trách, đấy thực sự là một gánh nặng, trừ khi bạn muốn phim của mình được chiếu ở đây lại là vấn đề khác. Nhưng thành công thực sự là khi phim của bạn sẽ được đo đếm khi nó được chấp nhận ở nước ngoài.
Tôi nghĩ rằng tất cả các làm phim Việt Nam tỉnh táo một chút đều thấy được rằng có một con đường khác rộng lớn hơn.
Tôi không chấp nhận việc đổ lỗi cho tiền hay kiểm duyệt.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s