Gallery

Huân chương Bắc Đẩu Bội Tinh, niềm vui cho người Việt Nam

Thiên Vy tổng hợp

Huân Chương Bắc Đẩu Bội Tinh của giáo sư Ngô Bảo Châu là động lực cho tôi đi tìm hiểu xem những người Việt Nam nào từ trước đến nay đã nhận được huân chương cao quý này. Tôi không quan tâm đến quan điểm về chính trị hay tôn giáo của những con người này, nhưng họ là những người đã làm cho nước Pháp ngưỡng mộ người Việt Nam.

Trước hết, chúng ta nên tìm hiểu Huân chương BĐBT là gì? Huân Chương Bắc Đẩu Bội Tinh (tiếng Pháp: Ordre national de la Légion d’honneur), (tiếng Anh: National Order of the Legion of Honor) là huân chương cao quý nhất của nhà nước Pháp, được Napoléon Bonaparte lập ra ngày 19 tháng 5 năm 1802 để tặng thưởng cho những cá nhân hoặc tổ chức thuộc nhiều lãnh vực, có đóng góp đặc biệt cho nước Pháp. Những người được tặng thưởng BĐBT sẽ trở thành một thành viên trong Légion d’honneur (quân đoàn danh dự), họ được gọi là các légionnaire (Vi.Wikipedia 2012).

1. Linh mục Trần Lục (1825 – 1899)

Người ta thường gọi ngài với cái tên cụ Trần Lục hay cha Sáu, một vị linh mục trứ danh, làm vẻ vang Giáo hội Việt Nam; ngài đã xây dựng nhà thờ Phát Diệm, được xếp vào hàng Di Sản Văn Hóa của Việt Nam. Cha Sáu sinh năm 1825, tại Thanh Hóa.

Ngài được cả hai chính phủ Việt Nam Nam và Pháp tin tưởng, thường hỏi ý kiến và cậy nhờ nhiều công việc. Vua Tự Đức đã sắc phong cho cha chức Trấp-an, đổi tên cha là Trần Lục, và ban Kim Khánh, Kim Tiền cùng nhiều đồ vật. Vua Đồng Khánh phong cha Tham Tri bộ Lễ sung Khâm sai Tuyên phủ sứ. Vua Thành Thái cất cha lên Lễ bộ Thượng thư; và năm 1925, vua Khải Định truy tặng cha: Phát Diệm Nam Tước.

Chính phủ Bảo Hộ Pháp tặng cha Chevalier d’Honneur: Huân chương Bắc Đẩu Bội Tinh, và sau đó không lâu, lại tôn cha Officier dans l’Ordre de la Légion d’Honneur: Tứ hạng Bắc đẩu bội tinh. (Gia Nhân 2012)

2. Trương Vĩnh Ký (1837–1898)

Ông tên thật là Trương Chánh Ký, sinh 6 tháng 12 năm 1837 tại ấp Cái Mơn, xã Vĩnh Thành, tổng Minh Lý, huyện Tân Minh, phủ Hoàng An, tỉnh Vĩnh Long, nay thuộc huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre.

Ông còn được gọi là Pétrus Ký, tự Sĩ Tải, là một nhà giáo, nhà báo, nhà văn, nhà ngôn ngữ học và là nhà bác học Việt Nam, thông thạo 26 ngôn ngữ, được ghi trong Bách khoa Tự điển Larousse và là một trong 18 văn hào thế giới của thế kỷ 19. Ông để lại hơn 121 tác phẩm về văn học, lịch sử, địa lý, từ điển và dịch thuật.

Cả đời, ông nhận được 17 huy chương các loại trên khắp thế giới. Ông Nhận Bắc Đẩu Bội Tinh đệ ngũ đẳng của Pháp ngày 4 tháng 8 năm 1886.

Jean Bouchot gọi Trương Vĩnh Ký là “một nhà bác học duy nhất ở Đông Dương và cả Trung Hoa hiện đại nữa” (Vi.Wikipedia, Trương Vĩnh Ký 2012).

3. Nguyễn Thân

Nguyễn Thân sinh tại làng Thạch Trụ, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi. Tương truyền Nguyễn Thân ăn đường phèn, người ta tưởng ông ăn đá cuội, nên tôn ông làm “thần tướng”. Khi các bộ tộc nổi dậy, triều đình sai Nguyễn Thân đi đánh dẹp, biết ông là con của “thần tướng”, họ lui quân. Lập được công, Nguyễn Thân trở nên nổi tiếng.

Năm 1887, Nguyễn Thân lập công và được chính quyền Pháp thưởng Bắc đẩu bội tinh đệ ngũ đẳng (Vi.Wikipedia, Nguyễn Thân 2012).

4. Bùi Phó Chí

Đại úy Bùi Phó Chí (Roger) là tiểu đoàn phó rồi sau đó là tiểu đoàn trưởng – 1er Bataillon de L’Infanterie Marine. Ông giải ngũ rất sớm từ năm 1958 và qua đời năm 1987 tại Pháp.

Cả cuộc đời, ông nhận được 17 huân chương các loại trong đó có: Đệ Ngũ Đẳng Bắc Đẩu Bội Tinh – Chevalier de la Légion D’honneur ngày 15.1.1954 và Đệ Tứ Đẳng Bắc Đẩu Bội Tinh – Officier de la Légion D’honneur ngày 28.4.1965, được Monsieur Lamboschini, Consul General de France tại Sai Gòn trao ngày 14.7.65 (Ngô Văn Định 2005).

5. Nguyễn Phú Thứ (1945…)

Gs Hàn Lâm Nguyễn Phú Thứ, sinh năm 1945 tại Ô môn, Cần Thơ, một học giả người Việt, đã có nhiều đóng góp cho nước Pháp và cả Việt Nam. Giáo sư là người Việt Nam duy nhất được mời và đã tham dự Văn Bút Quốc Tế “PLUME de LUNE” vào 2 ngày 25 và 26 tháng 11 năm 2006 tại L’Atrium Ố Tassin la Demi-Lune thuộc Rhône-Alpes, Pháp Quốc, cùng với 50 nhà văn và các nhà xuất bản đến từ các quốc gia Pháp thoại trong Âu Châu, Phi Châu, Montréal, Québec (Canada).

Giáo Sư đã được Thủ Tướng Pháp trao tặng huân chương Giáo Dục cao qúy Chevalier dans l’Ordre des Palmes Académiques – Đệ Ngũ Đẳng Hàn Lâm vào ngày 10.10.2003, và được mời vào Association des membres de l’ordre des Palmes Académiques Paris – France. Tổng thống Jacques Chirac đã ban cho ông Huy Chương Bắc Đẩu Bội Tinh “Croix de La Légion d’honneur” ngày 8 tháng 6 năm 2007 (Việt Báo 2007).

6. Nguyễn Thị Thật Peel (1941…)

Bà Nguyễn Thị Thật Pell Sinh năm 1941 tại tỉnh Bến Tre, định cư tại Pháp từ năm 1959. Khi còn giữ vị trí đại diện Liên minh châu Âu (EU) ở Việt Nam, bà Peel đã tích cực góp phần thúc đẩy quan hệ giữa Pháp nói riêng và EU nói chung với Việt Nam. Từ những năm 1980 khi Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn, bà đã đưa các đoàn bác sĩ Pháp cùng nhiều thuốc men sang Việt Nam giúp khám chữa bệnh cho người nghèo. Hiện nay, bà là Chủ tịch Hội Văn hoá Pháp – Việt ở Perpinan.

Ngày 14.4.2010, bà Nguyễn Thị Thật Peel được Nhà nước Pháp trao tặng Huân chương Bắc đẩu bội tinh vì đã có những đóng góp đối với nước Pháp, đặc biệt là trong lĩnh vực nhân đạo, văn hoá và tăng cường sự đoàn kết giữa các dân tộc.

Phát biểu tại buổi lễ, Đại sứ Việt Nam tại Pháp Lê Kinh Tài khẳng định: Những đóng góp của bà Thật Peel thật đáng trân trọng, góp phần tăng cường quan hệ hữu nghị giữa hai nước Việt Nam và Pháp. Bà Thật chia sẻ cảm xúc sau khi nhận Bắc đẩu bội tinh: “Tấm huân chương này là một sự nhìn nhận của nước Pháp đối với những gì tôi làm, điều đó rất quý. Tôi sẽ tiếp tục nỗ lực nhiều hơn nữa dành cho nước Pháp và cả quê hương Việt Nam của tôi” (Ambassade-Vietnam 2010).

7. Nguyễn Thị Kim Tiến (1959…)

Nguyễn Thị Kim Tiến, ngày 1.8.1959, quê quán tại xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Trước khi đảm nhậm vị trí trong chính phủ, bà từng giữ chức Viện trưởng Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh. Bà là một chính khách Việt Nam, Ủy viên Trung ương Đảng dự khuyết Khóa X, Ủy viên Trung ương Đảng Khóa XI, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ khối cơ quan trung ương, đại biểu Quốc hội Khóa XII, XIII, Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam từ năm 2011. Bà cũng là một Tiến sĩ Y khoa, học hàm Phó Giáo sư, được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Thầy thuốc ưu tú, Tổng Biên tập Tạp chí Y học thực hành Bộ Y tế.

Chiều 20.3.2009, tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Tiến đã được trao tặng Huân chương Bắc đẩu Bội tinh – huân chương cao quý nhất của nước Pháp. Đây là sự ghi nhận của nước Pháp bởi những đóng góp to lớn của bà trong việc phát triển quan hệ hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực khoa học ở trình độ cao (Vi.Wikipedia, Nguyễn Thị Kim Tiến 2012).

8. Anh Đào Traxel (1957…)

Anh Đào Traxel, tên thật là Dương Anh Đào, sinh năm 1957 tại Sài Gòn. Năm 1979 Anh Đào có mặt trong một nhóm thuyền nhân trú tạm tại Sân bay quốc tế Charles-de-Gaulle và được thị trưởng Paris lúc đó là Jacques Chirac, người sau này trở thành tổng thống Pháp, nhận làm con nuôi không chính thức (fille de coeur).

Bà hiện là chủ tịch của L’Étoile européenne du dévouement civil et militaire, một tổ chức cứu trợ chuyên giúp đỡ các gia đình có người hi sinh trong khi làm nhiệm vụ cho nhà nước. Năm 2006 bà đã cho xuất bản cuốn hồi kí La Fille de Cœur (Người con gái yêu dấu).

Năm 2009 Anh Đào Traxel được Nhà nước Pháp phong tặng Bắc đẩu bội tinh đệ ngũ đẳng, bà còn được Nhà nước Comoros tặng thưởng Étoile de Mohéli và Étoile de la Grande Comore (Vi.Wikipedia, Anh Đào Traxel 2012).

9. Trần Thanh Vân (1953…)

Giáo sư Trần Thanh Vân và vợ, giáo sư Lê Kim Ngọc http://www.bee.net.vn

Giáo sư Trần Thanh Vân sinh năm 1953 tại Việt Nam, khi mới 16 tuổi, ông may mắn được người anh trai dẫn vào thế giới khoa học. Một cuộc gặp gỡ tình cờ đã thay đổi số phận của ông là trong kỳ thi vấn đáp năm 1957, ông đã gặp Giáo sư Maurice Lévy, người được coi là cha đẻ của vật lý nguyên tử Pháp, thế là ông đã quyết định theo ngành vật lý nguyên tử.

Giáo sư Trần Thanh Vân hiện là nghiên cứu viên cao cấp danh dự của Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học Pháp. Ông được nhà nước Pháp trao tặng huân chương cao quý Bắc đẩu Bội tinh. Ông cũng được Nhà nước Liên bang Nga phong tặng danh hiệu Viện sĩ Hàn lâm LB Nga vì những cống hiến với nền khoa học thế giới. (ViệtBáo, Làm Khoa Học chỉ Để Được Giải Thưởng Sẽ Là Bi Kịch 2010).

10. Bùi Huy Đường (1937…)

Sinh năm 1937 ở Hà Nội, vào năm 18 tuổi, ông Bùi Huy Đường sang Pháp theo học tại trường Đại học Bách khoa Pháp, sau đó bảo vệ thành công tấm bằng Tiến sĩ Khoa học năm 1969. Giáo sư là người Việt Nam duy nhất của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp với khoảng 350 thành viên.

Với nhiều cống hiến quan trọng trong lĩnh vực cơ học chất rắn của Pháp nói riêng và thế giới nói chung, ông được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp năm 1995. Năm 2008, ông lại được nhà nước Pháp trao Huân chương Bắc đẩu bội tinh đệ ngũ đẳng.

Nhiều năm qua, ông luôn âm thầm đóng góp cho quê hương thông qua nỗ lực đón tiếp và tận tình hướng dẫn các sinh viên, nghiên cứu sinh Việt Nam sang Pháp học tập, cũng như sẵn sàng trao tặng bản quyền một số quyển sách chuyên ngành mà ông viết cho các trường Đại học của Việt Nam dịch sang tiếng Việt làm phương tiện giảng dạy và nghiên cứu cho sinh viên (Như Quỳnh 2010).

11. Bùi Văn Tuyền (1920…)

Ông Bùi Văn Tuyền sinh năm 1920 tại Hải Dương, trưởng thành và thành công trên đất Pháp. Ông là chủ sở hữu của một công ty tàu viễn dương 36 chiếc chạy khắp các châu lục trên thế giới. Ngoài ra, ông còn kinh doanh nhiều lĩnh vực khác như nông nghiệp, công nghiệp, thương nghiệp, ngân hàng, hệ thống siêu thị, nhà hàng ở khắp các nước phát triển… Ông là một trong những doanh nhân đầu tiên trở về từ hải ngoại để đầu tư vào những năm 1990 và đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển quan hệ song phương giữa Việt Pháp. Về quê hương Việt Nam, ông đã thành lập những công ty tại Hải Dương và Tp. HCM để tạo công ăn việc làm cho nhiều người, và nổi tiếng với các sản phẩm đồ thêu, gốm, đồ lưu niệm… Ông đã được Đại sứ Pháp tại Việt Nam, Jean François Girault, trao huân chương Bắc Đẩu Bội Tinh ngày 11.7.2011 (Lan Chi 2011).

12. Nguyễn Thị Xuân Phượng (1924…)

Bà Nguyễn Thị Xuân Phượng sinh năm 1924, là cựu phóng viên chiến trường, đạo diễn phim tài liệu của Đài Truyền hình Việt Nam. Năm 1989, bà về hưu. Bà Phượng đã từng viết báo, dịch nhiều tài liệu và viết sách giới thiệu về Việt Nam với độc giả Pháp suốt 30 năm qua.

Với những hoạt động tích cực, bà Phượng đã đưa 28 đoàn điện ảnh Pháp sang thăm Việt Nam để làm phim cả trong thời gian chiến tranh lẫn thời bình. Từ năm 1991 đến nay, bà Phượng liên tục đưa nhiều đoàn họa sỹ Việt Nam sang Pháp triển lãm tranh tại nhiều thành phố. Bà trở thành một nhà sưu tập, chủ nhân của phòng tranh Lotus.

Ngày 12.10.2011, tại TP.HCM, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Pháp tại Việt Nam đã trao tặng huân chương Bắc Đẩu bội tinh bà, vì những đóng góp cho sự hiểu biết sâu sắc hơn giữa Việt Nam và Pháp (Thu Hằng 2011).

13. Ngô Bảo Châu (1972…)

Ngô Bảo Châu, sinh ngày 28 tháng 06 năm 1972 tại Hà Nội, là nhà toán học nổi tiếng với công trình chứng minh Bổ đề cơ bản cho các dạng tự đẳng cấu do Robert Langlands và Diana Shelstad phỏng đoán. Ông cũng là người Việt Nam đầu tiên giành được Huy chương Fields. Tính đến năm 2010, ông là nhà khoa học trẻ nhất Việt Nam được Hội đồng Chức danh Giáo sư Nhà nước Việt Nam phong học hàm giáo sư.

Năm 2007, ông đồng thời làm việc tại Trường Đại học Paris XI, Orsay, Pháp và Viện nghiên cứu cao cấp Princeton, New Jersey, Hoa Kỳ. Trong năm 2008, ông công bố chứng minh Bổ đề cơ bản cho các đại số Lie hay còn gọi là Bổ đề cơ bản Langlands. Cuối năm 2009, công trình này đã được tạp chí Time bình chọn là 1 trong 10 phát minh khoa học tiêu biểu của năm 2009.

Tại Hội nghị toán học thế giới 2010 tổ chức ở Ấn Độ vào ngày 19 tháng 8 năm 2010, giáo sư đã được tặng thưởng Huy chương Fields.Trước đó, khi biết tin sắp nhận giải Fields, ông đã tranh thủ nhập quốc tịch thứ hai với hy vọng giải thưởng cũng sẽ đem lại vinh dự cho các nhà toán học Pháp. Kể từ ngày 1 tháng 9 năm 2010, ông là giáo sư tại Khoa Toán Trường Đại học Chicago

Các giải thưởng đã nhận: Giải Clay (2004), Giải thưởng Oberwolfach (2007), Giải thưởng Sophie Germain (2007), Huy chương Fields (2010), Bắc Đẩu Bội tinh ngày 27 tháng 1 năm 2012 tại điện Élysée do thống Pháp Nicolas Sarkozy quyết định trao tặng (Vi.Wikipedia, Ngô Bảo Châu 2012).

Tài liệu tham khảo

* Ambassade-Vietnam. Một Việt Kiều Được Tặng Huân Chương Bắc Đẩu Bội Tinh. 3 27, 2010. ambassade-vietnam.com (accessed 2 11, 2012).
* Gia Nhân. Linh Mục Trần Lục. 2012. http://www.gpnt.net (accessed 2 12, 2012).
* Lan Chi. France bestows ‘Legion of Honor’ on Vietnamese-French entrepreneur . 6 12, 2011. http://www.baomoi.com (accessed 2 11, 2012).
* Ngô Văn Định. Sau Ba Mươi Năm, Nhớ Lại Một Người. 2 9, 2005. http://www.tqlcvn.org (accessed 2 11, 2012).
* Như Quỳnh. Người Việt Nam Duy Nhất Ở Viện Hàn Lâm Khoa Học Pháp. 2010. http://www.dtvt.caothang.edu.vn (accessed 2 11, 2012).
* Thu Hằng. Một Phụ Nữ Việt Nam Nhận Huân Chương Bắc Đẩu Bội Tinh. 10 13, 2011. http://www.vietnamnet.vn (accessed 2 11, 2012).
* Vi.Wikipedia. Anh Đào Traxel. 2012. http://www.vi.wikipedia.org (accessed 2 1, 2012).
* —. Bắc Đẩu Bội Tinh. 2012. http://vi.wikipedia.org (accessed 2 11, 2012).
* —. Ngô Bảo Châu. 2012. http://www.vi.wikipedia.org (accessed 2 11, 2012).
* —. Nguyễn Thân. 2012. http://www.vi.wikipedia.org (accessed 2 11, 2012).
* —. Nguyễn Thị Kim Tiến. 2012. http://www.vi.wikipedia.org (accessed 2 11, 2012).
* —. Trương Vĩnh Ký. 2012. htttp://www.vi.wikipedia.org (accessed 2 11, 2012).
* Việt Báo. Làm Khoa Học chỉ Để Được Giải Thưởng Sẽ Là Bi Kịch. 2010. http://www.vietbao.vn (accessed 2 11, 2012).
* —. Pháp: Huy Chương Bắc Đẩu Bội Tinh Cho Một Học Giả Việt Nam. 6 1, 2007. http://www.vietbao.com (accessed 2 11, 2012).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s